Ðàn Ghi-Ta Việt-Nam

 

2.1. NHẠC KHÍ DÂY
2.1.1. NHẠC KHÍ DÂY GẢY - LOẠI CÓ DỌC (CẦN ÐÀN)
2.1.1.7. ÐÀN GHI-TA VIỆT NAM

1-Giới thiệu sơ lược:

àn Ghi-Ta Việt- Nam còn được gọi là Ghi-Ta phím lõm hay Ghi-Ta Vọng Cổ, Ðàn Lục Huyền Cầm hoặc Ghi-Ta Cải lương rất thịnh hành tại Việt Nam. Ghi-Ta Việt- Nam là cây đàn được cải biến từ Ðàn Guitare cổ điển, phát sinh từ vùng đất Nam Bộ Việt Nam.

2-Xếp loại:

hi-Ta là nhạc khí dây gảy loại có dọc (cần đàn), có nguồn gốc từ Tây Ban Nha nhập vào Việt Nam, được người Việt cải tạo và trở thành nhạc khí Việt Nam.

 

3-Hình thức cấu tạo:

5-Kỹ thuật Diễn tấu:

ư thế đàn: 1-Ngồi thấp: xếp chân trên chiếu;2-Ngồi thẳng trên ghế, đàn được đặt ngang tầm tay:

 

Kỹ thuật tay trái:  có ngón láy, ngón luyến, ngón bật, ngón mổ, ngón bịt và đặc biệt là ngón vuốt vì dọc (cần đàn). Ghi-ta Việt Nam có bàn phím lõm, ngón nầy thường kết hợp với ngón vê của tay phải.

Ngón rung ngang: còn gọi là rung gân trong, là cách rung theo chiều ngang của dây, đối với những âm rung có tính chất bắt buộc và thường xuyên như Xự và Cống trong Hơi Bắc, Xang và Oan trong Hơi Nam thì có thể đặt dấu rung ở hoá biểu nơi thích hợp trên dòng hoặc khe nhạc. Tùy theo trình độ và thói quen, người ta có thể xử lý chữ nhạc theo mức độ khác nhau: rung nhanh và đều đặn gọi là rung mượt, rung nhanh và gợn sóng gọi là rung hột.

Ví dụ: (199-21)



Ngón nhấn: là dùng ngón bấm tay trái nhấn dây xuống để tạo hiệu quả tiếng đàn cao hơn cung bậc bình thường, ký hiệu dấu nhấn ghi trên nốt.

Ví dụ: (200-22)



Ngón nhấn luyến: là ngón nhấn một âm này đến một hoặc nhiều âm khác có cao độ cao hoặc thấp hơn âm khởi đầu, tất cả đều thực hiện trên cùng một ô phím. Hiệu quả nhấn luyến tạo cho âm thanh nghe liền lạc, mềm mại và mang đậm tính dân tộc.

Ví dụ: (201-26)



Ngón nhấn rung: là kết hợp giữa ngón nhấn và rung, ví dụ như Xang và Oan trong Hơi Nam.

Ví dụ: (202-25)



Ngón nhấn mượn cung: là tạo một âm nào đó bằng cách nhấn trước trên cung phím của một bậc âm trước nó, hiệu quả âm thanh nghe tình cảm hơn so với bấm ngay trên cung phím chính của âm nầy.

Ví dụ: (203-24)



Ngón nhấn láy: là kết hợp giữa nhấn và láy, tùy theo hình thức láy nó có thể là nhấn láy dài, nhấn láy ngắn, nhấn láy vỗ, nhấn láy chùm…

Ví dụ: (204-23)



Ngón vuốt: là dùng ngón tay trái vuốt đi lên hay đi xuống theo chiều dọc của dây trong khi tay phải chỉ gảy một lần hay kết hợp với ngón vê hay ngón phi.

Ví dụ: (205-28)



Ngón vê: Ví dụ: (206-19)



Ngón ngắt: Ví dụ: (207-29)



Ngón chặn dây: Ví dụ: (208-30)



Ví dụ: (209-31)



Bồi âm: là cách sử dụng ngón tay trái chạm nhẹ vào giữa các phím ở các ngăn V, VII, IX, XII, XVII trong khi tay phải gảy dây đó ở sát ngựa đàn. Cũng có thể dùng đầu ngón trỏ của tay mặt chạm vào dây cũng trên các ngăn trên trong khi ngón áp út của tay mặt gảy ngay dây đó. Âm bồi có hiệu quả nghe như tiếng chuông.
Ví dụ: (210-32)



Ví dụ: (211-8goc7)



Ví dụ: (212-9)



Ví dụ: (213-17)



Ví dụ: (214-18)



Ví dụ: (215-10)



Ví dụ: (216-11)



Ví dụ: (217-12)



Ví dụ: (218-13)



Ví dụ: (219-14)



Ví dụ: (220-15)



Ví dụ: (221-33)

6- Vị trí Ðàn Ghi-Ta Việt Nam trong các Dàn nhạc:

àn Ghi-ta Việt Nam chủ yếu được sử dụng trong các buổi đàn ca Tài tử hoặc trong các Dàn nhạc Cải lương (Ghi-Ta phím lõm điện) .